CONSUMENTEN EN ONDERNEMERS OPGELET:

MAKKELIJKER AF VAN UW (ONGEWENSTE) ABONNEMENTEN.

Een bekende irritatie. U bent al jaren lid van bijvoorbeeld een sportschool maar u wilt daar van af. U zegt uw lidmaatschap netjes op en gaat er vanuit dat dit over een maand eindigt. Maar u hebt te laat opgezegd, waardoor uw lidmaatschap stilzwijgend met een jaar is verlengd. Tussentijds opzeggen is volgens de overeenkomst die u hebt getekend of de toepasselijke kleine lettertjes niet mogelijk. U zit weer een jaar aan uw lidmaatschap vast. Tot nu toe kon u hiertegen weinig doen omdat de wet stilzwijgende verlenging van consumentenovereenkomsten toestaat met maximaal één jaar.

Kritiek op stilzwijgende verlenging. 

Uit onderzoek blijkt dat veel mensen één of meer abonnementen of lidmaatschappen hebben waar zij eigenlijk al vanaf hadden gewild. Zij moeten betalen voor iets dat zij niet meer willen. Bovendien beperkt de stilzwijgende verlenging, zeker in combinatie met een lange opzegtermijn de keuzevrijheid van consumenten. Het is immers moeilijk om op te zeggen en over te stappen naar een ander bedrijf. Dit is ook niet goed voor de concurrentie tussen bedrijven.

Nieuwe wet

Vanaf 1 december 2011 maakt een nieuwe wet een einde aan deze maatschappelijk ongewenste situatie. Het gaat om de Wet Van Dam.

De wet treedt direct in werking en geldt dus ook voor overeenkomsten die zijn gesloten vóór 1 december 2011. De wet is bedoeld als bescherming voor  consumenten. Bedrijven kunnen er geen beroep op doen. De wet is niet van toepassing op verzekeringsovereenkomsten.

Zwarte lijst van kleine lettertjes

In het Burgerlijk Wetboek staat een zogenaamde “zwarte lijst” van bepalingen in algemene voorwaarden die door consumenten kunnen worden vernietigd omdat deze onredelijk bezwarend zijn. Het gevolg van vernietiging van een bepaling is dat deze bepaling niet geldt en dat de consument dan niet kan worden gehouden aan deze bepaling.

De Wet Van Dam breidt de zwarte lijst uit:

-          Stilzwijgende verlenging voor bepaalde tijd (zoals één jaar) is niet toegestaan.

-          Stilzwijgende verlenging voor onbepaalde tijd mag wel, maar alleen als de consument op elk moment (dus niet alleen tegen het einde van de maand) kan opzeggen met een opzegtermijn van maximaal één maand

-          Opzegging moet op dezelfde manier kunnen als waarop de overeenkomst is aangegaan. Een per e-mail aangegane overeenkomst kan dus ook per e-mail worden opgezegd.
Voor abonnementen op kranten en tijdschriften geldt een andere regeling:

-          Stilzwijgende verlenging voor bepaalde tijd is wel toegestaan voor maximaal drie maanden, mits de consument het abonnement kan opzeggen tegen het einde van de verlengde looptijd met een opzegtermijn van maximaal één maand.

-          Bij stilzwijgende verlenging voor onbepaalde tijd kan de opzegtermijn langer zijn dan één maand (maar maximaal drie maanden) als het blad minder dan eens per maand uitkomt.

-          Stilzwijgende verlenging van proefabonnementen is niet toegestaan.

Grijze lijst van kleine lettertjes

In het Burgerlijk Wetboek staat ook een zogenaamde “grijze lijst” van bepalingen in algemene voorwaarden. Een bepaling op de grijze lijst wordt vermoed onredelijk bezwarend te zijn. De consument kan zo´n bepaling dan vernietigen tenzij het bedrijf dat de algemene voorwaarden gebruikt (bijvoorbeeld de sportschool, het energiebedrijf, de krant) kan onderbouwen dat de bepaling in het concrete geval niet onredelijk bezwarend is. Door het wettelijk vermoeden staat de consument echter met 1-0 voor.

De Wet Van Dam breidt ook de grijze lijst uit. De volgende bepalingen worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn:

-          Bepalingen waarin de duur van een overeenkomst langer is dan een jaar, tenzij de consument op elk moment kan opzeggen met een opzegtermijn van maximaal één maand.

-          Bepalingen waarin de opzegtermijn voor de consument langer is dan de opzegtermijn voor het bedrijf.

-          Bepalingen waarin de opzegtermijn voor de consument langer is dan één maand (voorheen was dat drie maanden).

Aanpassing door bedrijven

Bedrijven zullen hun algemene voorwaarden moeten aanpassen aan de nieuwe wet. Ook zogenaamde standaardbepalingen in een overeenkomst (die niet de kern van de prestaties betreffen) zijn algemene voorwaarden. Bedrijven kunnen de nieuwe wet dus niet omzeilen door de onredelijke bezwarende bepalingen op te nemen in hun overeenkomsten in plaats van in hun algemene voorwaarden.

 Tip

Wees alert op de kleine lettertjes en doe waar nodig een beroep op vernietiging van een onredelijk bezwarende bepaling. Op die manier kunt u dit jaar nog af van al die ongewenste lidmaatschappen en abonnementen.

Het blijft overigens toegestaan om overeenkomsten te sluiten voor bepaalde tijd zonder dat deze tussentijds kunnen worden opgezegd. Gelet op de uitbreiding van de grijze lijst, mag zo´n overeenkomst in beginsel niet langer zijn dan een jaar. In dat geval kunt u pas opzeggen tegen het einde van dat jaar. Let daarbij op de opzegtermijn.

Ingrid van Rooij-van Bruggen.

KampsVanBaar Advocaten.