Als u zaken doet met een buitenlands bedrijf is het van belang vooraf te weten in welk land eventuele geschillen juridisch voorgelegd en behandeld zullen worden. De zakenpartners kunnen onderling middels een zogenaamd forumkeuzebeding overeenkomen in welk land onverhoopte juridische geschillenbeslecht zullen worden. Een dergelijk beding wordt doorgaans in de algemenevoorwaarden opgenomen. Maar let op: daarmee bent u er nog niet.
Bij geschillen tussen internationale partijen, rijst de vraag welke rechter bevoegd is om daarover te beslissen. Er zijn tal van internationale verdragen en Europese verordeningen die in dat opzicht voorgaan op de Nederlandse nationale wetgeving.
Stel, er ontstaat een geschil tussen een Nederlands bedrijf en een Duits bedrijf over machines die het Nederlandse bedrijf heeft geleverd aan het Duitse bedrijf. Het Duitse bedrijf is niet tevreden over de kwaliteit van de geleverde machines en weigert om die reden om de koopprijs te betalen. Op grond van de toepasselijke Europese regels moet het Nederlandse bedrijf dat het Duitse bedrijf wil dagvaarden, zich wenden tot de Duitse rechter. Het Duitse bedrijf dat het Nederlandse bedrijf wil dagvaarden, heeft de keuze tussen de Nederlandse rechter en de Duitse rechter. Om voor de hand liggende redenen zal het Duitse bedrijf kiezen voor de “eigen” rechter.
Procederen voor een buitenlandse rechter brengt allerhande nadelen en extra kosten met zich mee. Een Nederlands bedrijf dat internationaal zaken doet, heeft er dus belang bij dat een daaruit voortvloeiend geschil wordt berecht door de Nederlandse rechter en niet door een buitenlandse rechter.
Dit kan worden bereikt door in een zogenaamd forumkeuzebeding af te spreken dat een eventueel geschil zal worden berecht door de Nederlandse rechter. Voor het merendeel van de overeenkomsten staat het partijen vrij om een dergelijke forumkeuze af te spreken en daarmee af te wijken van de wettelijke regels.
Een forumkeuzebeding maakt vrijwel standaard onderdeel uit van algemene voorwaarden. Het opnemen van een forumkeuzebeding in algemene voorwaarden is echter niet zonder risico’s, hetgeen blijkt uit een tweetal recente uitspraken van de rechtbank Den Haag en de Hoge Raad. Beiden uitspraken zijn gebaseerd op Europese regels.
De rechtbank Den Haag heeft op 29 februari 2012 geoordeeld dat voor een forumkeuze vereist is dat over die forumkeuze daadwerkelijke en uitdrukkelijk wilsovereenstemming tussen partijen bestaat. Het herhaald verwijzen naar algemene voorwaarden waarin de forumkeuze is opgenomen, zonder deze voorwaarden ook ter hand te stellen, is daarvoor onvoldoende. Opgemerkt wordt dat de gebruiker van de algemene voorwaarden de algemene voorwaarden wel in het kader van een andere overeenkomst aan de wederpartij ter hand had gesteld. De rechtbank vindt dat kennelijk onvoldoende.
De Hoge Raad heeft op 30 maart 2012 geoordeeld dat om te kunnen aannemen dat partijen een forumkeuze zijn overeengekomen in een vorm die wordt toegelaten door de handelwijzen die tussen de partijen gebruikelijk zijn geworden, niet voldoende is dat de gebruiker van de algemene voorwaarden op haar facturen herhaaldelijk verwijst naar de voorwaarden waarin deze forumkeuze is opgenomen. Vereist is dat de voorwaarden door de gebruiker aan de wederpartij zijn medegedeeld, en wel op een zodanige wijze dat de wederpartij het forumkeuzebeding in de voorwaarden kende of heeft kunnen kennen.
Deze uitspraken laten opnieuw zien dat het op de juiste wijze ter hand stellen van algemene voorwaarden van belang is. Bovendien is het verstandig om niet alleen in algemene voorwaarden, maar ook in bijvoorbeeld de offerte zelf of, beter nog, in de uiteindelijk te sluiten overeenkomst een apart forumkeuzebeding op te nemen. Bij internationale overeenkomsten moet dit gebeuren in een taal die de wederpartij begrijpt.
Voor vragen over dit onderwerp kunt u contact opnemen met Ingrid van Rooij-van Bruggen.
Verwijzingen:
- Vonnis rechtbank Den Haag d.d. 29 februari 2012, zaaknummer HA ZA 11-2151.
- Arresten Hoge Raad d.d. 30 maart 2012, LJN BV2355 en BV2356.